صفحه اصلی خبرها رقابت ناعادلانه و گزینشی در رالی خشونت سینمای ایران

رقابت ناعادلانه و گزینشی در رالی خشونت سینمای ایران

61
مغزهای کوچک زنگ زده

اجازه نمایش صحنه فجیع قتل در فیلم خوش ساخت «مغزهای کوچک زنگ زده» در مقایسه با برخورد حذفی با سکانس مشابهی در فیلم کیانوش عیاری حکایت از تناقض دارد


به گزارش هنرانه،تناقضها در سینمای ایران تمامی ندارد. آنچه که از بطن زندگی در جامعه امروز ایران ناگزیر به سینما نیز سرایت کرده است و شاید از این حیث نباید چندان هم مایه تعجب باشد!
تازه ترین نمونه اش سکانسی تکان دهنده از یکی از معدود فیلم های خوش ساخت روی پرده است. «مغزهای کوچک زنگ زده»، فیلم غافلگیر کننده هومن سیدی هر چند در تبلیغات خود مشمول درجه بندی سنی بودنش را پنهان نکرده، اما همان طور که همه بهتر می دانید، ابزار های اجرای این محدودیت در سینمای ایران وجود ندارد و یا دست کم اراده ای برای اجرای آن نیست. جریانی در سینما، از سطوح بالایی و تصمیم گیرنده گرفته تا سلسله مراتب بعدی که فروش و گیشه را امروز در اولویت اکران می دانند، طبعا نباید هم با محدودیت سنی میانه ای داشته باشد. اهرمی نظارتی، اما بدون پشتوانه اجرایی که پتانسیل کاهش مخاطبان یک فیلم را دارد.
بر همین اساس، رعایت محدودیت سنی اعمال شده برای «مغزهای کوچک زنگ زده» هم به عهده سینماروها گذاشته شده تا امر اجباری، تبدیل به اختیاری شود. در چنین شرایطی عجیب نیست وقتی رده سنی نوجوان و خردسال و سالخوردگانی که نباید صحنه های خشونت بار را تماشا کنند، در سالنهای نمایش دهنده فیلم هومن سیدی خود را با سکانسهای تکان دهنده ای مواجه می بینند.(توجه! ادامه مطلب قصه فیلم را اسپویل می کند).
در یکی از صحنه های این فیلم، پسر نوجوان خانواده بر اساس یک سوتفاهم اخلاقی، دست به خفه کردن خواهر بزرگتر با طناب می زند. میزانسن دقیق سیدی در این سکانس برای آچمز کردن تماشاگر شاید حتی در نمونه های هالیوودی هم کم سابقه باشد. سکانسی که همراهی سایر اعضای خانواده در اجرای آن غلظت خشونتش را افزایش نیز می دهد. فیلم البته در کلیت خود یک تریلر عصبی و پرخاشگر است که تاثیرگذاری اش برمی گردد به همان خوش ساختی اش. اتمسفری مبتنی بر فقر، اعتیاد، بیکاری و انبوهی دیگر از آسیب های اجتماعی که عموما کمتراز سوی حاکمیت اجازه ورود صراحت آمیز و بدون فیلتر به آنها داده می شود. هر چند خود فیلمسازان هم امروز در همراهی خودخواسته یا ناگزیر با جریان کمدی های عامه پسند و اغلب آبکی، میلی برای فعالیت در آن فضا را ندارند. آنچه در فیلم سیدی نمایش داده می شود همان استمرار نگران کننده نوعی دیگر از زندگی «زیر پوست شهر» است که برخی از بیخ، انکارش می کنند. چیزی که ارزش محتوایی فیلم «مغزهای کوچک زنگ زده» را جدا از جذابیتهای دراماتیک و تکنیکی اش مضاعف می کند.
بر هومن سیدی و بازیگران هم در این بین حرجی نیست که فیلمشان تا این حد تکان دهنده و خشن از آب درآمده و موقعیت را برای تماشاگر نامتناسب بغرنج می کند.
با این حال آنچه در رویارویی با این فیلم بدل به دغدغه سینمادوستان می شود، این است که چطور مدیران سینمایی، سکانس خفه کردن دختری جوان توسط برادر نوجوانش و در ادامه، اقدام به خاک کردن او را -هر چند در پیشرفت فیلم با زنده ماندن دختر همراه باشد-، با اعمال یک رده بندی سنی تشریفاتی، مجاز تلقی می کنند، اما در برخورد با فیلم کیانوش عیاری روش دیگری را برمی گزینند. اجازه نمایش صحنه فجیع قتل در فیلم خوش ساخت «مغزهای کوچک زنگ زده» در مقایسه با برخورد حذفی با سکانس مشابهی در فیلم کیانوش عیاری حکایت از وجود نوعی تناقض در جریان صدور پروانه نمایش برای فیلمسازان مختلف و یا به بیانی بهتر، صاحبان فیلمهای مختلف دارد.
در فیلم به محاق رفته «خانه پدری» عیاری، محصول سال ۱۳۸۹ نیز در سکانس افتتاحیه، تقریبا در فضای مشابهی با یک قتل ناموسی از سوی پدر و برادر قربانی رو به رو می شویم که شاید نگاه فیلمساز به آن به مراتب، خشونت کمتری از فیلم سیدی دارد. فیلم عیاری حتی در ادامه نیز خشونت را در پس زمینه دارد و اتفاق رقت انگیز و قتل از روی قصی القلبی نخستینش در پیگیری فیلم تکرار و مشابهی ندارد. حال آنکه در «مغزهای کوچک زنگ زده» خشونت و عصبیت بر پیکره کلی فیلم سایه انداخته و گویی هر سکانس، آبستن حادثه فجیع و زد و خورد پردامنه دیگری است. حقیقتی که خالق فیلم هم به آن واقف بوده و با چاشنی طنز و هجو، سعی موفقی در تلطیف آن داشته.
قبول داریم که درباره بعضی فیلم ها از جمله ساخته عیاری، روال کار از دست متولیان سینمایی در می رود و مراجع دیگری نظرات خود را تحمیل می کنند. نظراتی که سنبه پر زور مطرح کنندگانشان باعث می شود مدیران سینمایی یارای وتو کردن آنها را نداشته باشند و یا ترجیح بدهند به قیمت قربانی کردن چند فیلمساز و چند فیلم، آنها را چشم بسته بپذیرند و صندلیشان را حفظ کنند. اما اینکه مدیران سینمایی در چنین رفتار غیرمحبت آمیز و یک بام و دو هوایی دل برای همسایه بسوزانند هم دیگر از آن حرفهاست. مصداقش همین توئیت اخیر معاون نظارت سازمان سینمایى در دفاع از عادل فردوسى پور و نود که ظاهرا به تیر غضب مدیر تازه از راه رسیده شبکه سه گرفتار آمده و هفته گذشته به بهانه ای واهی از کنداکتور شبکه سوم سیما حذف شد.
ابراهیم داروغه زاده در توئیتى خطاب به مدیران صدا و سیما نوشته است: «عادل فردوسى پور یک سرمایه ملى است، بخش بزرگى از مردم دوستش دارند و بهش اعتماد دارند. حتما رسانه ملى قدر این سرمایه هاى ارزشمند را مى داند.»
داروغه‌زاده اخیرا در بخشی از گفتگوی مشروح خود با خبرگزاری مهر، درباره فیلم کیانوش عیاری نیز گفت: «کاناپه، به دلیل مساله حجاب اساساً امکان اکران ندارد و پرونده نمایش آن منتفی است. این مساله به آقای عیاری هم اعلام شده است».
جالب آنکه او در همین گفت وگو بر امکان اکران «خانه پدری» منوط به «شرایط اعلام شده» تاکید مجدد داشته است. «شرایط اعلام شده» به احتمال فراوان همان صحنه قتل ابتدای فیلم باشد که تاویل های فرامتنی شبه برانگیزش پاپی آن شده و خیلی از افراد غیر مرتبط با سینما را بدل به دشمن درجه یک آن کرده. فصلی در فیلم «خانه پدری» که عیاری اعتقاد دارد، حذف آن به اثرش ضربه جبران ناپذیری می‌زند و ارتباط بیننده با آن را خدشه دار می‌سازد و به همین دلیل، مخالف حذف آن است و احتمالابا این وصف، قید اکران عمومی آن را هم زده. در صورتی که فیلم عیاری بر خلاف ساخته روی پرده سیدی، در ادامه ریتم آرامی دارد و شوک اولیه اش در بقیه بخشهای آن دیده نمی شود.
نگارنده در این مطلب بر آن نیست که بریزند و فیلم میخکوب کننده «مغزهای کوچک زنگ زده»را باآن همه فصل درخشان، دیالوگ های شنیدنی و بازی های جذاب بگیرند و تار و مارش کنند. نه ! این رسم برخورد با هنرمندان این مملکت نیست که کم در مظان اتهامهای فصلی و سلیقه ای نامربوط نبوده اند.
این هم اما رسمش نیست که فیلمی با یک نکته مشابه، اجازه اکران ازادانه و بی مشقتی را بگیرد و سرمایه ای که صرفش شده را بخوبی برگرداند، اما فیلم دیگر فیلمسازی که از قضا پیشکسوت و استخوان خرد کرده این عرصه هم هست، سالها به دام توقیف بیفتد.

هادی اعتمادی مجد -بانی فیلم

بارگذاری بیشتر در خبرها
avatar

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

  اشتراک در  
اطلاع از